Runde Miljøsenter - Kreativ dugnad kan gi betre oljevern

Baard Røsvik frå Kongsberg Devotek instruerer deltakarane. Foto: Runde Miljøsenter

Kan olje fiskast med garn? Kan energien i bølgjer brukast til å gjere innsamling av oljeutslepp meir effektiv til større bølgjene er? Er det råd å få til ein slags magnet som får oljen til å strøyme til oppsamlingsstaden av seg sjølv, i staden for å prøve å samle den inn over store havområde? Mange spenstige tankar kom på papiret i løpet av to novemberdagar med idémyldring om oljevern ved Runde Miljøsenter.

- Vi har oppnådd det vi håpa på, no har vi tre konkrete idéar å jobbe vidare med. Kanskje kan det munne ut i nye, kommersielle produkt om nokre år, sa ein oppglødd dagleg leiar i PLA-NY AS, Sigbjørn Notøy, då myldringa var over. Men akkurat kva for nokre idéar ville han ikkje ut med. For skal dei eventuelle nye produkta få patent, er det eit vilkår at dei ikkje er publiserte frå før.

Antikvarisk utstyr
Den vesle bedrifta i Gursken med 13 tilsette satsar på produktutvikling. Med på laget har dei Innovasjon Norge og næringsfondet i Sande kommune, som har betalt halvparten av kostnadane med å arrangere idémyldringa. Det heile starta på messa Nor-Shipping for nokre år sidan. Då kom Baard Røsvik frå Kongsberg Devotek AS i Ålesund og Sigbjørn Notøy i prat om oljevernutstyr. Dei var samde om at det var på høg tid å utvikle utstyr som fungerer betre enn det som finst i dag.

Suel Kassembo frå Runde Miljøsenter demonstrerer
korleis han vaskar ein oljeskadd fugl. Han er ein av svært
få i Norge som beherskar denne vanskelege jobben, og
han var med og hjelpte oljeskadde fuglar i Langesund.
Foto: Runde Miljøsenter

Det vart med denne samtalen, heilt til oljeriggen Deepwater Horison eksploderte i Mexico-golfen, og ei av dei største miljøkatastrofane verda har sett var eit faktum. Om nokon på førehand trudde at eksisterande oljevernutstyr har halde tritt med utviklinga elles i oljeindustrien, vart det no tydeleg for all verda at slik er det ikkje. Oljeindustrien har utvikla seg i rivande fart og kan operere på stadig større djup og i stadig tøffare farvatn. Men utstyret til å handtere ulykker med er stort sett det same som for over 30 år sidan. Og det fungerer like dårleg.

Samarbeid på tvers
Kongsberg Devotek AS jobbar mellom anna med utvikling av nye teknologiske løysingar, og vart no engasjert av PLA-NY for å arrangere idémyldring ved Runde Miljøsenter. Målet var å samle folk med heilt ulike erfaringar og bakgrunn, få dei til å tenkje heilt nytt og kaste fram idéar, og til slutt ende opp med konkrete forslag til løysingar.

Det vart to intense dagar med deltakarar frå dei to arrangørbedriftene, Runde Miljøsenter, Nor-X som utviklar miljøvennlege plastprodukt, rederiet Island Offshore og ein industridesignar som jobbar frilans. Her var personar med spesialkompetanse på så ulike ting som vasking av oljeskadd sjøfugl, kjemi, bølgjekraft, produktutvikling, supplyskip og design. Og kreativiteten blomstra då deltakarane først kom i gang og greidde å frigjere seg frå den vande måten å tenkje oljevern på. No skal det skrivast rapport om det som kom fram desse to dagane – og så får framtida vise om resultatet etter kvart blir oljevernutstyr som fungerer betre enn dagens når ulykker skjer.

Det er ikkje berre enkelt å frigjere seg frå tilvent tankegang. Frå venstre: Sigbjørn Notøy frå PLA-NY AS, Suel Kassembo og Svetlana Tjervåg frå Runde Miljøsenter, og José Pinto frå Kongsberg Devotek.
Foto: Runde Miljøsenter.

Den fenomenale utsikta både inspirerte deltakarane, og understreka kor alvorlege følgjer eit oljeutslepp kan få.
Foto: Runde Miljøsenter.

Dråpane med vatn i den vesle kolben til venstre illustrerer dei samla oljeutsleppa frå “Full City” og “Rocknes” i Norge. Den andre kolben illustrerer utsleppa frå Exxon Valdez i Alaska. Den fulle vassbøtta illustrerer utsleppa etter “Deepwater Horison” eksplosjonen i Mexico-golfen. Foto: Runde Miljøsenter.

Olje har den eigenskapen at den ikkje blandar seg med vatn. Den legg seg på overflata, som i glaset til venstre. I glaset til høgre er det tilsett eit dispergeringsmiddel som får oljen til å blande seg i vatnet – men den er der framleis…… Foto: Runde Miljøsenter.